कहिल्यै काठमाडौँ नफर्कने वाचा गर्दै रोल्पा फर्किइन् दिलकुमारी, आधा मूल्यमा बेचे कोठाको सामान

बुधबार दिउँसो बेस्सरी घाम चर्केको थियो । घामभन्दा पनि अझ चर्को थियो काठमाडौं छोड्न चाहनेहरुको हतारो । चर्को घामबाट जोगिन गोगंवुस्थित नयाँ बसपार्कको सानो छहारी छेउ पोका पन्तुराहरुको बीचमा थिइन् रोल्पाकी दिलकुमारी पुन मगर ।

४ महिनाअघि उनी श्रीमान् दीपक पुनसँग काठमाडौंँमा काम खोज्न आएकी थिइन् । नुवाकोटको बट्टारमा रहेको एक इँटा उद्योगमा ईटा बनाउँने र बोक्ने काम गरेका उनीहरुको काम लकडाउनले रोकिदियो । सरकारले फेरि लकडाउन गर्दैछ भन्ने सुनेका उनीहरुले हिजो साँझ नै पोका पन्तुरा कसे र बिहानै बट्टारबाट काठमाडौँ हिँडे ।

दिउँसो १ बजे गोङ्गबु बसपार्कको सडक पेटीको छहारीको भुइँमा पोका पन्तुरा र दुई जना काखे छोराछोरी कुरेर बसेकी थिइन् दिलकुमारी । उनका श्रीमान् दीपक भने रोल्पा जाने बसको खोजीमा निस्किएका थिए । सामानहरुको पाकोमाथि निदाइरहकी थिइन् उनको छिमेकी बहिनी । ४ वर्षका छोरा दिपेश र २ वर्षकी छोरी मनिषा त्यहीँ खेलिरहेका थिए ।

गाउँमा काम सकिएर हिउँद लागेपछि ४ महिनाअघि कामको खोजीमा उनको परिवार काठमाडौं आएको थियो । गाउँको नाइकेको साहयतामा नुवाकोटको एक इँटा भट्टामा काम गर्न पुगेका उनीहरुले फेरि अघिल्लो वर्षको जस्तै लकडाउन हुने खबर थाहा पाएपछि घर जाने यात्रामा निस्किएका थिए ।

उनीहरुले खाना पकाउने ग्याँस, खन्ने साबेलदेखि भाँडाकुडाको पोको पन्तुरो कसेका थिए । उनका श्रीमान् दीपक अघिल्ला वर्षका हिउँदमा पनि इँटा बनाउने काम गर्न काठमाडौंँ आएपनि दिलकुमारी भने पहिलो पटक आएकी थिइन् । उनले अब फेरि फर्केर काठमाडौं नआउने बताइन् । टिकट खोज्न उनका श्रीमान् कता गए उनलाई थाहा थिएन । उनी घर जाने बस र श्रीमानको बाटो हेर्दै सामान कुरेर बसिरहेकी थिइन् ।

इँटा भट्टामा काम गरेको पनि पूरा पैसा नलिइ हिँडेको उनले बताइन् । ‘साहुले गाडि भाडा मात्र दिएको छ दश–पन्ध्र हजार जति । अरु पैसा दिएको छैन ।’ इँटा भट्टामा काम गाउँका अरु मान्छे नफर्किएपनि बालबच्चा भएका कारण घर जान लागेको उनले सुनाइन् । अब फेरि काठमाडाै‌ं नआउने, रोल्पामा मकै छर्ने, खेत रोप्ने काम गर्ने उनले सुनाइन् ।

उनीसँग कुरा गर्दा गर्दैगर्दा उनका श्रीमान् दीपक पनि आइपुगे । उनी घर जाने बस खोज्न फोनमा व्यस्त थिए । फोनमा कुरा गर्दा गर्दै एउटा बस मिलेपछि उनी प्रशन्न देखिए । उनले भने–‘लकडाउनमा यता बस्दा धेरै समस्यापनि हुने भयो । पोहोर साल पनि त्यस्तै दुःख भयो । यसपाली चाँहि चाँडै नै जाउँ भनेर हिँडियो । अहिले बस पनि मिलाइयो ।’

उनले साहुबाट लिनुपर्ने पैसा नाइकेले लिने र त्यसपछि आफूले लिने भनेर बाटो खर्च लिएर हिँडेको उनले सुनाए । उनले हाँस्दै भने, ‘साहुले काम छोडेर जान दिइरहेको थिएन, हल्का झगडा गरेर हिँडेको ।’

५ महिनादेखि उनका श्रीमान्–श्रीमतीले इटा पार्ने तथा बोक्ने काम गरेबापतको २ लाख हाराहारी ज्याला लिनुपर्ने छ । लकडाउनका कारण नाइकेलाई सो रकम लिएर दिन भन्दै घर फर्केको दीपकले सुनाए ।

उनले भने–‘काममा लगाउने हाम्रो गाउँतिरको नाइके छन् । उनीमार्फत् त्यो पैसा हामी लिन्छौँ । अहिले उनै नाइकेको विश्वासमा पैसा छोडेर जाँदैछौँ ।’

उनका अनुसार १ लाख, डेढ लाख, दुई देखि साढे २ लाख रुपैयाँसम्म काम गरेर पाउनुपर्ने ज्याला नाइकेको विश्वासमा छोडेर कामदारहरु घर फर्किरहेका छन् ।

उनको रोल्पास्थित गाउँको खास नाम राङकोट हो । स्थानीय तह निर्माण गर्दा गाउँको नाम फेरेर परिवर्तन गाउँपालिका बनाइएको रहेछ । उनले गाउँको नाम परिवर्तन गरेर परिवर्तन राखेपनि आफ्नो दुःख भने परिवर्तन नभएको बताए । दीपकले हाँस्दै भने, ‘परिवर्तन नाममात्रै छ हामी यस्तो गरेर हिँड्नुपरेको छ । झोला बोक्यो बोरा बोक्यो यस्तै छ । अब घर जान ढिला हुन्छ, टाढाको बाटो छ, बालबच्चा लिएर हिँड्नुपरेको छ ।’

कोरोना संक्रमण रोकथाम तथा नियन्त्रणका लागि सरकारले २ साता लामो लकडाउन गर्ने घोषणा गरेपछि दीपकको परिवार जस्तै विभिन्न पेशा व्यवसायमा लागेका सर्वसाधारण आफ्नो काम तथा बासस्थल छोडेर गाउँ फर्किरहेका छन् । बुधबार दिउँसो काठमाडौंको नयाँ बर्षपार्कमा घर फर्किनेहरुको ठूलो भीड थियो ।

जसमा अध्ययनका लागि काठमाडौं आएका विद्यार्थीहरु पनि थिए । मैतीदेवीमा बसेर कक्षा ११ मा पढ्दै गरेका सुमित केसी बुधबार कैलाली फर्किनका लागि बसको टिकट खोजिरहेका थिए । कोठामा भएको सामान आफन्तलाई जिम्मा लगाएर लकडाउन खुलेर क्याम्पस खुलेपछि फेरि काठमाडौं फर्किने उनको योजना छ । लकडाउनका कारण पढाइ र परीक्षा प्रभावित भएको उनले बताए ।

काठमाडौंमा कक्षा १२ मा पढ्ने चाँदनी बोहोरा लकडाउनमा कलेज बन्द हुने भएपछि आफ्नो गाउँ रुकुम पश्चिम हिँडेकी थिइन् । कलेज पनि बन्द भएको र परीक्षापनि बन्द भएकोले अब लकडाउन खुलेपछि मात्रै काठमाडौं फर्केर आउने उनले सुनाइन् । घर जानका लागि टिकट भनेपनि निश्चित भने भइनसकेको उनले सुनाइन् ।

कोठाको सामान आधा मूल्यमा बचेर हिँडियो : मानबहादुर नेपाली

बसर्पाकमै भेटिए जुम्लाका मानबहादुर नेपाली । उनको ४ जनाको परिवार पनि जुम्लासम्म जाने बसको खोजीमा जुटिरहेको थियो । अघिल्लो लकडाउन खुलेपछि मंसिरमा कामको खोजीमा काठमाडौँ आएका थिए । अघिल्लो वर्ष लकडाउनका कारण दाङमा १ महिना होटलमा बस्नुपरेकोले अहिले छिट्टै घर फर्किन लागेको उनले बताए । काठमाडौँमा व्यापारको काम गर्ने उनले कोठामा रहेका केही सामानहरु आधा मूल्य घटाएर बेचेर गाडी भाडा निकालेको बताए ।

उनले भने, ‘३५ सयमा किनेको ग्याँस १२ सयमा, १६ सय रुपैयाँ तिरेको चामलको प्याकेट ८ सयमा अरु विभिन्न सामानहरु आधा मूल्यमा बेचेर त्यसैबाट भाडा निकालेर हामी घर जान लागेको । हाम्रो एउटा बाध्यता पनि प¥यो । बाटोमा खाना, खाजाको लागि खर्च चाहिने भएरपनि यस्तो गर्नुप¥यो ।’

गोर्खाकी पुनम श्रेष्ठ कालिमाटीमा कपडाको व्यापार गर्थिन् । लकडाउनले व्यापार व्यवसाय रोकिएपछि उनी गाउँ फर्किँदै थिइन् । अघिल्लो वर्षको लकडाउनपछि चौपट बनेको व्यापार बिस्तारै सुधार हुँदै थियो । तर, फेरि लकडाउन हुने हल्लासँगै व्यापार सुस्ताएको थियो । उनले भनिन्–‘दसैँदेखि विस्तारै व्यापारमा सुधार हुँदै थियो । चैतदेखि फेरि सुक्यो । अब गोरखामा गएर बस्ने । त्यहाँ आफ्नै घर छ परिवारसँग आनन्दले बसिन्छ । छोराछोरीको पढाइ पनि यतै छ । अलिकति समस्या भनेको घरबेटीलाई समयमै भाडा दिन सकिँदैन कि भन्ने मात्र हो ।’

सरकारले लकडाउन गर्नुभन्दा ३ दिन पहिले नै सूचना दिएका कारण यो पटकको लकडाउनका सर्वसाधरणले घर फर्किन केही राहत महसुस गरेका छन् । अघिल्लो बर्ष सरकारले छापामार शैलीमा लकडाउन गर्दा विभिन्न जिल्लाबाट लामो दुरी पैदल यात्रा गर्दै सर्वसाधारणहरु आफ्नो गाउँ पुगेका थिए । लकडाउनको पूर्वसन्ध्यामा ७ लाख बढीले काठमाडांैँ छोडेको अनुमान गरिएको छ । साभार : रातोपाटीडटकम 

भर्खरै प्रकाशित

खोपको राजनीति डरलाग्दो, अमेरिकाको पछि लाग्दा भारतलाई पीर

भारतको सेरम रिसर्च सेन्टरले लाखौं अमेरिकी डलर बैना बुझेर पनि नेपाललाई १० लाख डोज कोभिसिल्ड महिनौं बितिसक्दा दिएको छैन । खोप उत्पादन कम भएको कारण…

भारतमा साधु ‘बाबा’ को अवतारमा पूर्वप्रधानन्यायाधीश दामोदर शर्मा !

काठमाडौं । यो तस्बिर कस्को होला ? झट्ट हेर्दा यो तस्बिर पशुपतिको कुनै सन्यासी/जोगीको जस्तो लाग्छ । तर, होइन यो फोटो अहिले सामाजिक सञ्जालमा भाइरल…

मेलम्ची : जब पाँच गोदाम खाद्यान्नका मालिक भोकै भए…

मेलम्ची । मेलम्ची बजारको उत्तरी छेउमा अवस्थित एक खाद्यान्न पसलको भुइँमा बीस प्याकेट तोरीको तेल सुकाइएको छ । छेउमा ६१ वर्षीय ज्ञानेन्द्र श्रेष्ठ झोक्राएर बसिरहेका…

अदालतले दियो ओली सरकारलाई अर्को झट्का : चुरेको गिट्टी, बालुवा…

चुरे क्षेत्रको ढुंगा, गिट्टी र बालुवा बेच्ने निर्णय तत्काल कार्यान्वयन नगर्न सर्वोच्च अदालतले अन्तरिम आदेश गरेको छ । सो रिटबारे सुनुवाइपछि संवैधानिक इजलासले अन्तरिम आदेश…

गंगामा तैरिरहेको बाकसभित्र भेटिइन् २१ दिनकी बच्ची, बाहिर निकाल्ने आँट…

भारतीय राज्य उत्तर प्रदेशको गाजिपुरस्थित ददरीघाटमा गत सोमबार बिहान गंगा नदीमा एउटा प्लाइउडको बाकस बग्दै-बग्दै आइरहेको थियो। सोमबार गंगामा स्नान गर्न गएकाहरूले बाकसबाट बच्चा रोइरहेको…