मानहुँडाँडामा एकाएक भीड उर्लिदा व्यवस्थापनमा कठिन, सुरक्षाकर्मी र ट्राफिक प्रहरी परिचालन

पृथ्वी राजमार्ग हुँदै पोखरा भित्रिने जो कोहीले तनहुँको दमौली आइपुग्दा आँखैमा ठोकिने कहालीलाग्दो भीर देख्न पाउँछन् । त्यो भीरको सिरानमा समथर भूभाग छ । राजमार्गमा गुड्नेले त्यहाँ समथर भूभाग भएको अड्कल समेत लगाउन सक्दैनन् । जबसम्म त्यो डाँडाको टुप्पैमा पुगिन्न, तबसम्म त्यहाँको भू बनोटबारे अड्कल काट्न कठिन छ । त्यही डाँडाको नाम हो–मानहुँ ।

तनहुँको ब्यास नगरपालिका–५ मा पर्छ मानहुँ । मानहुँको टुप्पोमा कोट पनि छ । त्यसैले कतिपयले त्यसलाई मानहुँकोट भनेर पनि चिन्छन् । त्यही मानहुँको डाँडामा घुम्न पुग्ने आन्तरिक पाहुनाको शनिबार थामिनसक्नु भीड लाग्यो । त्यो भीड अरु कुनै मेला वा भेलाका लागि थिएन, सदरमुकाम दमौली र आसपासलाई बादलले ड्याम्मै छोप्दा माथि खुलेको सूर्याेदय हेर्नका लागि उक्लिनेको भीड थियो । सूर्याेदय हेर्ने बाहेक डाँडामा रमाउन उक्लिनेको भीड मध्यान्हसम्म उस्तै थियो ।

‘शनिबार बिहान ३ बजेदेखि सडकमा मोटर गुडन् थालेका थिए । एकाएक भीड उर्लिदा व्यवस्थापनमा समेत कठिन भयो,’ ब्यास नगरपालिका–५ का अध्यक्ष मोहनकुमार श्रेष्ठ भन्छन, ‘उर्लिएको भीड व्यवस्थापनमा १५ जना प्रहरी र ५ जना ट्राफिक प्रहरी नै परिचालन गर्नुपर्‍यो ।’ उनका अनुसार शनिबार मात्र करिब १५ हजार आन्तरिक पाहुना घुमघामका लागि मात्र मानहुँडाँडा उक्लेको अनुमान छ ।

‘म आफै डाँडामा उक्लिन नसकेर बीचबाटै फर्किनुपर्‍यो । सडकका दुवै किनारमा यत्रतत्र गाडी पार्किङ गरिँदा सकस भयो,’ उनले भने, ‘यस्तो भीड होला भन्ने त सोचेका पनि थिएनौ । भीड छिचोल्न सकस भएपछि बीचबाटै फर्केको हुँ ।’

वडाध्यक्ष श्रेष्ठका अनुसार काठमाडौदेखि तराईसम्म र तनहुँ आसपासका जिल्लाका युवायुवती मानहुँ उक्लिन बिहानै सदरमुकाम दमौली आइपुगेका थिए । अधिक भीड हुँदा कतिपय त डाँडामा उक्लिनै नसकेर बीचबाटै फर्किनुपरेको उनले बताए । ‘सोच्दै नसोचेको भीडभाड भयो ।

कोरोनाको यो बेला सबैतिर घुम्न सहज नहुँदा मानहुँडाँडाले अवसर जुटायो,’ उनले भने, ‘यतिधेरै आन्तरिक पाहुना आउलान् भन्ने सोचेका पनि थिएनौ ।’ उनका अनुसार बिहान सबेरै जाने सूर्याेदय हेर्नका लागि थिए । त्यसबाहेक ठुलो संख्याका पाहुना शुक्रबार बेलुकी नै टेन्ट टाँगेर डाँडामा बसेका थिए ।

‘मानहुँकोटमा बास बस्ने ठाउँ नहुँदा सदरमुकाम दमौलीका सबै होटल शुक्रबार बेलुकीका लागि बुकिङ थिए । दमौलीका होटलमा बास नपाएपछि कतिपय पाहुना घाँसीकुवाका होटलमा समेत बास बस्न पुगेका थिए । ‘बास बस्ने ठाउँ नपाएर धेरै पाहुनाले शुक्रबार बेलुकी सकस खेपे,’ उनले भने, ‘यत्तिको भीडभाड पहिलो पटक भयो ।

सधैं पाहुना आउने निश्चत हुन्थ्यो भने त्यही अनुसार व्यवस्थापन हुन्थ्यो । तर, त्यो हुने अवस्था रहेन ।’ यो आगमनले आगामि दिनमा मानहुँलाई पर्यटकीय गन्तव्य बनाउन सकिनेमा बल पुगेको उनले बताए ।

मोटरसाइकल र निजी सवारीमा राजमार्गबाट उकालो लाग्नेको भीडभाड दिउँसो अबेरसम्म हुँदा जसोतसो उक्लिएकालाई फर्किन पनि उस्तै सकस भएका उनले बताए । युवापुस्ता बाहेक परिवारैसहित घुम्न आउने पाहुना पर्याप्त भएको उनले सुनाए ।

मानहुँमा घुम्न पुग्नेको संख्या अधिक भएपनि त्यहाँ खानपिन र बसोबासको अहिलेसम्म उचित व्यवस्था छैन । कुनैबेला ७० घर रहेको मानहुँडाँडामा अहिले ६ घर छन् । खानेपानीको चरम अभाव भएपछि त्यहाँका गाउँलेले घरबार छाड्न थालेका थिए ।

मानहुँ घुम्न जानेमा पोखराबाट समेत उस्तै भीड थियो । पोखराका पुर्ण गुरुङ बिहान ४ मानहुँका लागि हिडेका थिए । परिवारका सदस्य सहित निजी गाडिमा गएका उनलाई मानहुँको फेँदीमा पुग्न २ घण्टा लागेको थियो ।

पोखराबाट जम्मा ५० किलोमिटर दुरीमा मानहुँको फेँदी भएपनि मोटरसाइकल र निजी सवारीको भीडका कारण दुईघण्टा लागेको उनले बताए । ‘मैले पोखरामा देखेका निजी सवारी र मोटरसाइकल सबै मानहुँका लागि गएका रहेछन् । पोखरामा नयाँवर्षमा हुने सडक महोत्सवमा जस्तै सडकमा भीड थियो,’ उनले भने, ‘त्यो भीड छिचोलेर डाँडामा पुग्न निकै नै सकस भयो ।’

सदरमुकाम दमौलीदेखि सातकिलोमिटर माथिको त्यो डाँडासम्म पुग्ने मोटरबाटो छ । त्यसमा पनि धेरैजसो खण्ड कालोपत्रे भईसकेको छ । ‘अधिक जामले गर्दा डाँडामा नपुगि फर्किए,’ उनले भने, ‘फर्किदा पनि उत्तिकै दुख भयो । सातकिलोमिटर दुरी छिचोल्न २ घण्टा लाग्यो । ८ बजे फर्किन सुरु गरे, राजमार्गमा झरिसक्दा सबा १० बजेको थियो ।’ डाँडाबाट तल हेर्दा कुहिरोले ड्याम्म छेकिने त्यही बेलाको सुर्याेदय हेर्न भनेर आफुहरु पोखराबाट हानिएर गएको गुरुङले सुनाए । ‘ट्राफिक व्यवस्थापनमै निकै नै सकस थियो,’ उनले भने, ‘त्यत्तिको भीड पोखराको सडक महोत्सवमा मात्र हुन्छ । हामी ओर्लिदै गर्दा उक्लिने पाहुनाको भीड अधिक बढिसकेको थियो । सडकमा तेर्साएर राखेका सवारी हटाउँदै हामी राजमार्गसम्म झर्‍यौ ।’

मानहुँकोटको यो मैदानले दसैंपछि आन्तरिक पाहुना पाउन थालेको थियो । अन्यत्रका चल्तिका गन्तव्यमा कोरोनाका कारण आउजाउमा सकस हुँदा मानहुँले भने पाहुनालाई स्वागत गर्ने अवसर पाएको थियो । ‘दिनमा दुईहजार जति पाहुना उक्लिरहेका थिए । तर, शनिबार कम्तिमा १५ हजार मान्छे त्यो डाँडामा पुगेका अनुमान छ,’ वडाअध्यक्ष श्रेष्ठले भने, ‘यो पटक मानहुँले आन्तरिक पाहुनाबाट न्यानो माया पायो । अब यो अवसरलाई सदुपयोग गरेर पर्यटनमा खर्चिनुपर्छ ।’

अध्यक्ष श्रेष्ठका अनुसार रातीमा बास बस्नेगरि टेन्ट लिएर पनि ठूलो संख्यामा आन्तरिक पाहुना मानहुँ उक्लिरहेका छन् । त्यहाँ होटल र बसोबासका उत्तिसारो व्यवस्थापन नहुँदा बाहिरबाट जानेलाई केही समस्या छ । ठुला आकारका होटल नभएको र सिमित घरमा धेरैजना पाहुना अट्न सक्ने अवस्था नहुँदा बास बस्न चाहलेले टेन्ट सहित खाने बस्नेको जोहो गरेर उक्लिएको श्रेष्ठले बताए ।

अहिले ब्यास नगरपालिकाले मानहूँ पुगेका पाहुनाको सुरक्षाको लागि रेलिङ बनाईरहेको छ । त्यस्तै ४० लाख रुपैयाँ खर्चेर भ्यू प्वाईन्ट बनाउने काम थालिएको छ । डाँडामा रहेका पुराना घरलाई होमस्टे बनाउने तयारी छ ।

तनहुँको पर्यटनमा सक्रिय रहेको संस्था सम्पदा नेपालका अध्यक्ष हरिसिंह गुरुङले पनि यो पटक कोरोनाले गर्दा अन्यत्रका गतिविधि ठप्प हुँदा मानहुँले पहिचान बनाउन सकेको बताए । ‘पूर्वाधार बनिरहेकोले आउजाउ सहज भएको छ । होमस्टे पनि विकास हुने क्रममा छ । अहिले नै पुगेर बस्न र खान समस्या छ ।

खाने र बस्ने व्यवस्थापन आफैले गर्नुपर्छ,’ उनले भने, ‘तर डाँडामा उक्लेपछिको रोमाञ्चकता बताईसक्नु हुँदैन ।’ समुन्द्री सतहदेखि ११ सय मिटर उचाइको यो डाँडाबाट अन्नपूर्ण, माछापुछ्रेदेखि मनास्लुसम्मका हिमश्रृंखला देख्न सकिन्छ । त्यसबाहेक मादीनदीको नागवेली आकार र आसपासको हरियाली, दमौली बजार सहजै देख्न सकिन्छ ।

भर्खरै प्रकाशित

लुम्बिनीका पहाडी जिल्ला प्यूठान, रुकुम, रोल्पामा सेतो पुतलीबाट हुने सापू…

राेल्पा । लुम्बिनी प्रदेशका पहाडी जिल्लामा सेतो पुतलीबाट आँखामा लाग्ने सापू रोगका बिरामी बढ्न थालेका छन् । पहाडी जिल्लामा यो रोगको उपचार सबै ठाउँमा हुननसक्ने…

सत्याग्रह गर्नका लागि डा.केसी अमेरिका प्रस्थान

काठमाडौं । चिकित्सा स्वास्थ्य क्षेत्रका अभियन्ता डा.गोविन्द केसी सत्याग्रहका लागि अमेरिका प्रस्तान गरेका छन। विश्व शान्ति दिवसका अवसरमा अमेरिकाको न्युयोर्कमा हुने सामुहिक सत्याग्रहमा भाग लिन…

प्रदीप ज्ञवालीको प्रश्न : एमसीसी सही थियो भने हिजो किन…

काठमाडौं । नेकपा एमालेका सचिव प्रदीप ज्ञवालीले मिलेनियम च्यालेन्ज कर्पोरसेन (एमसीसी) सम्झौतालाई लिएर सत्तारुढ गठबन्धनमाथि प्रश्न उठाएका छन् । सरकार अविछिन्न उत्तराधिकारीवाला संस्था भएकाले आफूहरु…

भारतले चीनलाई भन्यो: दुबैतर्फबाट सीमा सुरक्षा फौज फिर्ता गरौँ

नयाँ दिल्ली । चीनसँगको हिमाली सीमा क्षेत्रमा खटिएका दुबै देशका सुरक्षा फौज फिर्ता गर्न भारतले चीनसमक्ष प्रस्ताव राखेको छ । विवादित हिमाली सीमामा खटिएको सुरक्षा…

जापानमा सय वर्षसम्म बाँच्नेको संख्या ८५ हजार नाघे

टोकियो । जापानमा एक शताब्दी अर्थात् सय वर्षभन्दा बढी उमेरसम्म बाँच्ने वृद्धवृद्धाको संख्या ८५ हजार नाघेको छ। पहिलो पटक सय वर्ष वा सोभन्दा बढी उमेरसम्म…