अमेरिकाको नीति : चीनमा सत्तापरिवर्तन गराएरै छाड्ने

अमेरिकाका परराष्ट्रमन्त्री माइक पोम्पेओले क्यालिफोर्नियाको योर्बा लिन्डास्थित रिचर्ड निक्सन प्रेजिडेन्सियल लाइब्रेरीको मञ्चबाट स्पष्ट रूपमा ट्रम्प प्रशासनको परराष्ट्रनीतिको व्याख्या गरे ।

चीनसँग पाँच दशकसम्म इंगेजमेन्टको नीति अपनाएको अमेरिकाले अब सत्तापरिवर्तनको नीति अँगाल्ने पोम्पेओको भनाइ छ ।

औपचारिक रूपमा परराष्ट्र मन्त्रालयले चीनसँग सहकार्य गर्नेछ तर न्यायिक तथा पारस्परिक हितको माग राख्नेछ ।

अमेरिकी कूटनीतिकर्मीहरूले चीनसँग सहकार्य गरेर कम्युनिस्ट पार्टीलाई सहयोग गर्ने दिन अब गए । विगतमा कैयौंपटक अमेरिकी राष्ट्रपतिहरूले चिनियाँ कम्युनिजमलाई उद्धार गरेका छन् । विशेषगरी सन् १९७२ मा निक्सनले, सन् १९८९ मा बुशले अनि सन् १९९९ मा क्लिन्टनले ।

सबभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा त, पोम्पेओले अब नयाँ किसिमको सहकार्य हुने बताए । ‘हामीले चिनियाँ जनताको नजिक पुग्नुपर्छ र उनीहरूलाई सशक्त बनाउनुपर्छ । उनीहरू गतिशील, स्वतन्त्रताप्रेमी छन् र चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीभन्दा पूरै फरक छन् । व्यक्तिगत तहको कूटनीतिबाट त्यसको आरम्भ हुनेछ ।’

विश्लेषकहरू पोम्पेओको यो ऐतिहासिक सम्बोधन युद्धको उद्घोष हो भन्छन् । अमेरिकाले चिनियाँ जनतासँग सीधा संवाद गर्ने कुराले चीनको असुरक्षित नेतृत्वको सातो उडाउँछ । त्यसैले चीनका शासक सी चिनफिङका लागि पोम्पेओका शब्द यु’द्धको उद्घोषभन्दा कम छैनन् ।

अमेरिकामा धेरैजना अहिले नयाँ शीतयु’द्धको कुरा गरिरहेका छन् । तर त्यो बेइजिङको संकथन हो र पर्याप्त पनि छैन । चीनले सोभियत संघको पतनदेखि नै यसको कुरा गर्दै आइरहेको छ । अमेरिकीहरू मात्र अहिलेसम्म त्यसप्रति बेखबर थिए ।

चीनविरुद्धको संघर्षमा केही कुरा नयाँ छ भने अमेरिकीहरूले कम्युनिस्ट पार्टीको चुनौती अमेरिकालाई रहेको समझ बल्ल आएको छ र उनीहरू यस विषयमा केही गर्न खोज्दैछन् ।

अमेरिकाले अहिले बुझ्न खोजेको भए पनि चुनौतीको आधारभूत प्रकृतिका विषयमा पूर्ण सचेतना आएको छैन । चीनको प्रभुत्वलाई मात्र नभई चीनको शासनलाई सबैले स्वीकार गर्नुपर्ने सीले सोच्ने गरेका छन् । उनी आकाशमुनिको सबै ठाउँमा शासन गर्ने अधिकार र जिम्मेवारी चीनको शासकको हुन्छ भन्ने राजवंशकालीन सोचलाई पुनः जगाउन कोशिश गरिरहेका छन् ।

त्यसैले सी अमेरिका तथा वेस्टफालियन अन्तर्राष्ट्रिय प्रणाली दुवैको अस्तित्वमै खतरा हुन् । चीनलाई फेरि एक क्रान्तिकारीले शासन गरिरहेका छन् ।

अमेरिकीहरूले चीनको श त्रुतापूर्ण सोच बुझ्न ढिलो गरे । बेइजिङले अमेरिकाविरुद्ध चलाएको गलत सूचना अभियान नै उनीहरूको दोहोरो चरित्र र बदमासी स्पष्ट पारेको छ ।

अहिलेसम्म अमेरिकी संस्थापनले बेइजिङलाई परम्परागत कूटनीतिमार्फत व्यवहार गर्न सकिने ठानेको थियो ।

अमेरिकाले दशकौंसम्म सोचविचारपूर्ण रणनीति अपनाएको भए पनि त्यसले सी चिनफिङको नेतृत्वमा रहेको सैन्यीकृत शासनसँग व्यवहार गर्न सकेको छैन ।

चीनको सैन्य आ’क्रा’मकता तर्साउने किसिमको छ । चिनियाँ सेना र देशको नागरिक नेतृत्व समेत रग त बगाउन उद्यत देखिन्छ ।

बेइजिङले अहिले संसारभरि वुल्फ वारियर डिप्लोमेसी अर्थात् आ क्रा मक कूटनीति अपनाइरहेको छ । यसलाई परास्त गर्न निकै दह्रो जवाफ फर्काउनुपर्नेछ ।

चीनका सम्बन्धमा प्रतिमान परिवर्तन ल्याउने बेला भएको छ । ‘स्वतन्त्र राष्ट्रहरूले काम गर्ने समय आइसकेको छ,’ पोम्पेओले भने ।

पोम्पेओको यो भाषणमा हामी ‘बर्लिनको पर्खाल भत्काऔं’ भन्ने नाराको प्रतिध्वनि पाउँछौं । सबै कुरा दाउमा हुँदा र एक क्षण पनि गुमाउन नहुने अवस्था रहँदा हामीले त्यो नारा सुनेका थियौं ।

नेसनल इन्टरेस्टमा प्रकाशित गोर्डन चाङको विश्लेषण

भर्खरै प्रकाशित

लुम्बिनी प्रदेशका मुख्यमन्त्री शंकर पोखरेलले विश्वासको मत लिने

बुटवल । लुम्बिनी प्रदेश सरकारले विश्वासको मत लिने तयारी गरेको छ । कानुनत एकल बहुमतको सरकार भएपनि व्यवहारमा दुई दल सहभागी भएकाले विपक्षीको माग अनुसार…

ओलम्पिकमा स्वर्ण जित्ने फिलिपिन्सकी खेलाडीलाई साढे ६ लाख डलर र…

१२ साउन, काठमाडौं । फिलिपिन्सकी हिडिल्यन डियाजले टोकियो ओलम्पिकमा स्वर्ण पदक जित्दै सरकारबाट करिब ६ लाख ६० हजार डलर र एउटा घर पुरस्कार पाएकी छन्…

उच्च अदालतबाट पनि पाए पूर्वसभामुख महराले सफाइ

काठमाडौं । सभामुख हुदा संघीय संसद सचिवालयको एक कर्मचारीलाई ब’ला’त्कारको प्रयास गरेको आ’रोप लागेका कृष्णबहादुर महरालाई आरोपबाट सफाई दिने भनी जिल्ला अदालत काठमाण्डौंले गरेको निर्णयलाई…

पब्जी र फ्री’फायर तत्काल बन्द गर्न सांसद आशाकुमारीको माग

प्रतिनिधिसभा सदस्य आशाकुमारी विकले पब्जी र फ्री’फायर अनलाइन खेलहरू तत्काल ब’न्द गर्न माग गरेकी छन् । प्रतिनिधि सभाको मंगलवारको बैठकको शून्य समयमा बोल्दै सांसद विकले…

राज कुन्द्राका कारण प्रहरीसामु शिल्पा शेट्टी चिच्याई–चिच्याई रोइन्

अभिनेत्री शिल्पा शेट्टीका पति राज कुन्द्रा एडल्ट फिल्म बनाएको आरोपमा प्रहरी कब्जामा छन् । राज कुन्द्रा खासमा व्यवसायी हुन् । भारतका धनाड्य व्यक्तिको सूचीमा उनको…