अमेरिकाको नीति : चीनमा सत्तापरिवर्तन गराएरै छाड्ने

अमेरिकाका परराष्ट्रमन्त्री माइक पोम्पेओले क्यालिफोर्नियाको योर्बा लिन्डास्थित रिचर्ड निक्सन प्रेजिडेन्सियल लाइब्रेरीको मञ्चबाट स्पष्ट रूपमा ट्रम्प प्रशासनको परराष्ट्रनीतिको व्याख्या गरे ।

चीनसँग पाँच दशकसम्म इंगेजमेन्टको नीति अपनाएको अमेरिकाले अब सत्तापरिवर्तनको नीति अँगाल्ने पोम्पेओको भनाइ छ ।

औपचारिक रूपमा परराष्ट्र मन्त्रालयले चीनसँग सहकार्य गर्नेछ तर न्यायिक तथा पारस्परिक हितको माग राख्नेछ ।

अमेरिकी कूटनीतिकर्मीहरूले चीनसँग सहकार्य गरेर कम्युनिस्ट पार्टीलाई सहयोग गर्ने दिन अब गए । विगतमा कैयौंपटक अमेरिकी राष्ट्रपतिहरूले चिनियाँ कम्युनिजमलाई उद्धार गरेका छन् । विशेषगरी सन् १९७२ मा निक्सनले, सन् १९८९ मा बुशले अनि सन् १९९९ मा क्लिन्टनले ।

सबभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा त, पोम्पेओले अब नयाँ किसिमको सहकार्य हुने बताए । ‘हामीले चिनियाँ जनताको नजिक पुग्नुपर्छ र उनीहरूलाई सशक्त बनाउनुपर्छ । उनीहरू गतिशील, स्वतन्त्रताप्रेमी छन् र चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीभन्दा पूरै फरक छन् । व्यक्तिगत तहको कूटनीतिबाट त्यसको आरम्भ हुनेछ ।’

विश्लेषकहरू पोम्पेओको यो ऐतिहासिक सम्बोधन युद्धको उद्घोष हो भन्छन् । अमेरिकाले चिनियाँ जनतासँग सीधा संवाद गर्ने कुराले चीनको असुरक्षित नेतृत्वको सातो उडाउँछ । त्यसैले चीनका शासक सी चिनफिङका लागि पोम्पेओका शब्द यु’द्धको उद्घोषभन्दा कम छैनन् ।

अमेरिकामा धेरैजना अहिले नयाँ शीतयु’द्धको कुरा गरिरहेका छन् । तर त्यो बेइजिङको संकथन हो र पर्याप्त पनि छैन । चीनले सोभियत संघको पतनदेखि नै यसको कुरा गर्दै आइरहेको छ । अमेरिकीहरू मात्र अहिलेसम्म त्यसप्रति बेखबर थिए ।

चीनविरुद्धको संघर्षमा केही कुरा नयाँ छ भने अमेरिकीहरूले कम्युनिस्ट पार्टीको चुनौती अमेरिकालाई रहेको समझ बल्ल आएको छ र उनीहरू यस विषयमा केही गर्न खोज्दैछन् ।

अमेरिकाले अहिले बुझ्न खोजेको भए पनि चुनौतीको आधारभूत प्रकृतिका विषयमा पूर्ण सचेतना आएको छैन । चीनको प्रभुत्वलाई मात्र नभई चीनको शासनलाई सबैले स्वीकार गर्नुपर्ने सीले सोच्ने गरेका छन् । उनी आकाशमुनिको सबै ठाउँमा शासन गर्ने अधिकार र जिम्मेवारी चीनको शासकको हुन्छ भन्ने राजवंशकालीन सोचलाई पुनः जगाउन कोशिश गरिरहेका छन् ।

त्यसैले सी अमेरिका तथा वेस्टफालियन अन्तर्राष्ट्रिय प्रणाली दुवैको अस्तित्वमै खतरा हुन् । चीनलाई फेरि एक क्रान्तिकारीले शासन गरिरहेका छन् ।

अमेरिकीहरूले चीनको श त्रुतापूर्ण सोच बुझ्न ढिलो गरे । बेइजिङले अमेरिकाविरुद्ध चलाएको गलत सूचना अभियान नै उनीहरूको दोहोरो चरित्र र बदमासी स्पष्ट पारेको छ ।

अहिलेसम्म अमेरिकी संस्थापनले बेइजिङलाई परम्परागत कूटनीतिमार्फत व्यवहार गर्न सकिने ठानेको थियो ।

अमेरिकाले दशकौंसम्म सोचविचारपूर्ण रणनीति अपनाएको भए पनि त्यसले सी चिनफिङको नेतृत्वमा रहेको सैन्यीकृत शासनसँग व्यवहार गर्न सकेको छैन ।

चीनको सैन्य आ’क्रा’मकता तर्साउने किसिमको छ । चिनियाँ सेना र देशको नागरिक नेतृत्व समेत रग त बगाउन उद्यत देखिन्छ ।

बेइजिङले अहिले संसारभरि वुल्फ वारियर डिप्लोमेसी अर्थात् आ क्रा मक कूटनीति अपनाइरहेको छ । यसलाई परास्त गर्न निकै दह्रो जवाफ फर्काउनुपर्नेछ ।

चीनका सम्बन्धमा प्रतिमान परिवर्तन ल्याउने बेला भएको छ । ‘स्वतन्त्र राष्ट्रहरूले काम गर्ने समय आइसकेको छ,’ पोम्पेओले भने ।

पोम्पेओको यो भाषणमा हामी ‘बर्लिनको पर्खाल भत्काऔं’ भन्ने नाराको प्रतिध्वनि पाउँछौं । सबै कुरा दाउमा हुँदा र एक क्षण पनि गुमाउन नहुने अवस्था रहँदा हामीले त्यो नारा सुनेका थियौं ।

नेसनल इन्टरेस्टमा प्रकाशित गोर्डन चाङको विश्लेषण

भर्खरै प्रकाशित

केपी ओली कम्युनिस्ट आन्दोलन नै समाप्त पार्ने खेलमा छन् :…

काठमाडौं। नेकपाभित्र फेरि पुरानै विवादको आगो सल्किँदैछ। यसअघि प्रधानमन्त्रीको राजीनामा मागिँदा पार्टी फुटाउने, संसद भंग गर्नेजस्ता काममा ओली अग्रसर भएसँगै विवाद समाधान गर्न एउटा कार्यदल…

विदेशी च्यानल भए विज्ञापनमुक्त, क्लिन फिड नहुनेको प्रसारण बन्द

काठमाडौं । शुक्रबारबाट नेपालमा प्रसारण हुने विदेशी टेलिभिजन च्यानलमा क्लिन फिड लागू भएको छ । सूचना तथा सञ्चार प्रविधि मन्त्रालयले म्याद नसार्ने अडान लिएपछि ऐनद्वारा…

शुक्रबार मध्यरातिबाट रोकिनेछ भारतीयसहित १८० भन्दाबढी विदेशी च्यानलको प्रसारण

काठमाडौं । आज (शुक्रबार) मध्यराति १२ बजेपछि नेपालमा प्रसारण हुने विदेशी टेलिभिजनमा क्लिन फिड लागू हुने भएको छ । सूचना तथा सञ्चार प्रविधि मन्त्रालयले बिहीबार…

दसैंमा पनि गौतम बुद्ध क्रिकेट रंगशालाको निर्माण कार्य निरन्तर

चितवन । ३ अर्ब अनुमानित लागतको महत्त्वाकांक्षी परियोजना जनस्तरबाट अभियान सञ्चालन गरी निर्माण गर्ने लक्ष्यमा अघि बढेको धुर्मुस–सुन्तली फाउन्डेसनले चितवनको भरतपुरमा गौतम बुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट…

प्रधानमन्त्रीलाई सामाजिक सञ्जा‍‍लमा प्रश्न- शुभकामना सन्देशमा चुच्चे नक्सा खोइ

काठमाडौँ — प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले दसैँको शुभकामना व्यक्त गर्नका लागि प्रयोग गरेको निशान छापमा रहेको नक्सालाई लिएर सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्ताहरुले प्रश्न गरेका छन् ।…