एक यस्तो परिदृश्य, जहाँ अमेरिका नेतृत्वको नाटोलाई सिध्याउँन टर्कीले धेरै कदम चालीसकेको छ

अमेरिका नेतृत्वको सैन्य संगठन नाटोका सदस्यहरू एकआपसमै झ’गडा गरिरहेका छन् ।

सन् २०२० को जुन महिनाको ७ तारिखमा तान्जानियाको झण्डा भएको मालवाहक जहाज सिरकिन टर्कीको एक बन्दरगाहबाट सुटुक्क निस्केर लिबियाको बन्दरगाह मिसराटातिर पुग्यो ।

५ हजार ८०० टनको उक्त माल के थियो भन्ने कसैलाई थाहा छैन ।

त्यसमा बहुमूल्य वस्तु थियो भन्ने चाहिँ पक्का छ किनकि त्यसलाई टर्कीका तीनवटा यु’द्धपोतले सुरक्षा दिएका थिए । त्यसमा लिबियाली सेनाका लागि हा’तहतियार रहेको हुनुपर्छ ।

लिबियाको गभर्नमेन्ट अफ नेसनल एकोर्डको तजबिजमा रहेको सेनाका लागि सैन्य सामग्री त्यसले बोकेको हुनुपर्छ जुन संयुक्त राष्ट्रसंघले लगाएको हतियार प्रतिबन्धको बर्खिलाप हुन जान्छ ।

टर्कीबाट हिँडेको तीन दिनपछि समस्या शुरू भयो । ग्रीसको एक हेलिकप्टर सिरकिन जहाज नजिक पुग्यो र त्यसको निरक्षण गर्नका लागि अवतरण गर्न अनुमति माग्यो ।

उक्त हेलिकप्टर लिबियामा हतियार प्रतिबन्धको अनुपालन गराउन युरोपेली परिषद्ले चलाएको अपरेसन इरिनीको एक अंग थियो । सिरकिन जहाजको सुरक्षा गरिरहेका टर्कीश यु’द्धपो’तहरूले यो अनुरोध अस्वीकार गरे ।

हेलिकप्टरले त्यसपछि अलिक परबाट सिरकिनलाई निगरानी गरिरह्यो ।

फ्रान्सको फ्रिगेट जहाज कूर्बे नाटोको सामुद्रिक सुरक्षा अपरेसन सी गार्डियन अन्तर्गत त्यही क्षेत्रमा रहेको छ । त्यसलाई नाटोले सिरकिन जहाजमा हतियार बोकेको हुनसक्ने भनी खबर गर्‍यो ।

सिरकिनले कूर्बेलाई आफ्नो परिचय दिन मानेन र आफ्नो अन्तिम गन्तव्य कहाँ हो समेत भन्न चाहेन । सिरकिनलाई सुरक्षा दिइरहेको टर्कीको एक यु’द्धपोतले फायर कन्ट्रोल राडारमार्फत तीनपटक कूर्बेतर्फ उज्यालो फ्याँक्यो । आफूले हतियार चलाउन सक्ने भनी उसले संकेत दिएको हो ।

त्यसपछि कूर्बेले बाटो छोड्यो अनि सिरकिन मिसराता आइपुग्यो अनि सबै मालसामान त्यहाँ ओराल्यो ।

फ्रान्सले टर्कीको यो क्रियाकलापको निन्दा गरेको छ र नाटोसमक्ष आधिकारिक उजुरी दिएको छ । नाटोले यसमा गरेको अनुसन्धान निष्कर्षविहीन रूपमा टुंगिएको छ तर यसका विस्तृत विवरणहरू गोप्य राखिएका छन् ।

उता फ्रान्सले माफी माग्नुपर्ने भनी टर्कीले माग गरेको छ । यसको प्रतिक्रियास्वरूप फ्रान्सले अपरेसन सी गार्डियनबाट आफ्ना सुरक्षाबल फिर्ता बोलाएको छ र लिबियालाई हतियार आपूर्तिको प्रतिबन्ध नाटोले अनुपालन गराउन गम्भीरतापूर्वक लाग्न भनेको छ ।

कुरा बुझ्दै जाँदा अपरेसन सी गार्डियनले अपरेसन इरिनीलाई सहयोग गर्ने भनी नाटोबाट कार्यादेश नै लिएको रहेनछ । त्यसैले सिरकिनलाई बाटोमा रोक्न खोज्ने काम फ्रान्स एक्लैले गरेको देखियो ।

नाटोका दुई साझेदार मुलुकबीच भि’डन्तको स्थिति लिबिया नजिक आउनु भनेको ७१ वर्ष पुरानो संगठनको उपयोगिता अब सकिँदै गएको प्रमाण हो । यो संगठन अहिले आ’त्मघा’ती बाटोमा हिँडिरहेको छ ।

नाटोका साझेदारबीच हुने द्व’न्द्व’को केन्द्रमा प्रायः टर्की नै रहने गरेको छ । यसले गर्दा टर्की नाटोको सदस्य रहिरहनु नै प्रश्नको घेरामा छ अनि नाटो आफैंको सान्दर्भिकता नै देखिएको छैन ।

सन् १९५२ को फेब्रुअरी महिनामा टर्की नाटो गठबन्धनको सदस्य बनेदेखि नै फाल्तु साबित भइरहेको छ । टर्कीलाई सदस्य बनाएर नाटोले मस्कोसँग उसको साझेदारी नबनोस् भन्ने सुनिश्चित गरेको थियो ।

त्यसको बदलामा नाटोले धेरै कुरालाई बेवास्ता गर्नुपरेको थियो ।

अझ अर्दोआन शक्तिशाली बनेदेखि त नाटोप्रति सहानुभूति राख्ने सैन्य अधिकारीहरू हटाइएका छन् र इस्लामिक एजेन्डालाई अघि बढाइएको छ जुन नाटोको उदारवादी मूल्यमान्यता विपरीत छ ।

अनि टर्कीले रुसको जमीनबाट आकाशमा मा’र हा’न्न सक्ने एस–४०० क्षेप्यास्त्र किनेपछि त टर्की र नाटो एकअर्काका लागि बनेका हैनन् भन्ने स्पष्ट भएको छ । यस कदमका लागि टर्कीमाथि प्रतिबन्ध लगाइने भनी अमेरिकाले ध’म्की दिएको छ र एफ–३५ फा’इटर जेट उत्पादनमा टर्कीको सहभागिता रोकेको छ ।

टर्कीले उत्तरी सिरियामा आ’क्र’मण गरेर कब्जा गरेको अनि अमेरिकाले समर्थन गरेका कुर्दिश बलहरूसँग द्व’न्द्वको स्थिति, इराक सरकारको अनुमति विना उत्तरी इराकमा टर्कीको सैन्य का’रवाही तथा लिबियामा गभर्नमेन्ट अफ नेसनल एकोर्डलाई टर्कीले गरेको सहायताले पनि नाटोसँग उसको संघर्ष रहेको देखिएको छ ।

फ्रान्स र टर्कीबीच भएको घटनाले नाटोको आधारभूत कमजोरीलाई उजागर गरेको छ । टर्की नाटो साझेदारको सबभन्दा कमजोर कडी हो र नाटोमा ऊ रहिरहँदा मन्दविषको जस्तो काम गर्छ र अन्त्यमा नाटोलाई नै सिध्याइदिन्छ । त्यो स्थिति कति छिटो आउनेछ भनी हेरौं ।

आरटीमा प्रकाशित स्कट रिट्टरको विश्लेषण

भर्खरै प्रकाशित

नेपाल स्वर्ग हो : कतारी राजदूत

काठमाण्डाै – नेपालका लागि कतारका राजदूत युसुफ बिन मोहम्मद अल हेलले नेपाल स्वर्ग रहेको बताउनुभएको छ । नेपालका नागरिक विश्वकै राम्रा र यहाँको प्राकृतिक वातावरण…

कालीगण्डकीको नदी सुकाएर विद्युत उत्पादन गर्ने डरलाग्दो चलखेल सुरू

कालीगण्डकीको नदी सुकाएर विद्युत उत्पादन गर्ने डरलाग्दो चलखेल सुरू भएको छ। वातावरण प्रभाव मूल्याङ्कनलाई ध्यान नै नदिई म्याग्दी र पर्वतको सिमानाबाट नदीको ठुलो पहिरोमा बाँध…

अमेरिका र ताइवानलाई चे’तावनी दिन चीनले देखायो यु’द्धविमानको भिडियो

चीनको एक लडाकू विमानका पाइलटले विदेशी यु’द्धविमानलाई ख’तरनाक चु’नौती दिएको र चिनियाँ हवाईक्षेत्र त्याग्न बाध्य बनाएको एक भिडियो चीनले सार्वजनिक गरेको छ । सरकारी टेलिभिजन…

नेपालको प्रधानमन्त्रीलाई भारतले आफ्नो खुफिया एजेन्सीको प्रमुखको तहमा झारेको हो…

काठमाडौं । साझा पार्टीका संयोजक रवीन्द्र मिश्रले भारतले नेपालका प्रधानमन्त्रीलाई आफ्नो खुफिया एजेन्सीको प्रमुखको तहमा झारेको हो ? भनेर प्रश्न गरेका छन् । हालै ‘रअ’…

चर्चित गायिका नेहा कक्कडले गरिन् बिहे

मुम्बई । बलिउडकी चर्चित गायिका नेहा कक्कडले विवाह बन्धनमा बाँधिएकी छन् । उनले शनिबार अर्थात २४ अक्टुवर रोहनप्रीत सिंहसँग विवाह गरेकी हुन् । दुबैको विवाह…