पाएको मौका नगुमाउने चीन : इरानलाई काखी च्याप्द इजरायलका लागि यसरी हुनेछ जोखिम

इरानका शासकहरू अप्ठ्यारोमा परेको बेलामा चीनले यसलाई अवसरको रूपमा लिएको छ र त्यो भनेको इजरायलका लागि जोखिमको स्थिति हो ।

हालैका साताहरूमा इरानका विभिन्न स्थानमा विस्फोट तथा आगलागीका घटना भए जसले गर्दा धेरै संरचनाहरूमा क्षति पुग्यो । नातान्ज आणविक भट्टी र क्षेप्यास्त्र उत्पादन केन्द्रमा पनि क्षति पुगेको थियो ।

त्यही समयमा कोरोनाभाइरस महाव्याधिले इरानलाई निकै असर पार्‍यो र सरकारले त्यसको व्यवस्थापन राम्रोसँग गर्न सकेन ।

अनि अमेरिका तथा अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले लगाएको प्रतिबन्धका कारण इरानमा अद्वितीय आर्थिक तथा वित्तीय संकट आइलागेको छ । आ णविक सम्झौतापश्चात् ओबामा प्रशासनले इरानलाई नगद र विमानका रूपमा अर्बौं डलर नदिएको भए इरान अहिलेसम्ममा कंगाल भइसक्थ्यो ।

यसबाट निष्कर्ष निस्कन्छ  : इरानमा अहिले भित्र बाहिर दुवैतिर वि’स्फोट भइरहेको छ । यसले सत्तापरिवर्तन निम्त्याउला त ? शायद ।

इस्लामिक अधिकारीहरूसँग जनताको असन्तुष्टि चरममा छ । डेढ वर्षअघि इरानी सेनाले कू गर्न खोज्दा रिभोल्युसनरी गार्डले त्यसलाई परास्त गरेको हामीले बिर्सनुहुँदैन ।

यस्तो अवस्थामा इरानमा चीन प्रवेश गरेको छ । चीन अहिले संसारभरि आफ्नो प्रभाव र शक्ति फैलाउनका लागि बहुमुखी तथा दीर्घकालीन अभियानमा लागेको छ । तेल तथा ग्यासको प्रमुख स्रोतमा नि’यन्त्रण राखेको अनि ।

रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण स्थानमा रहेको देश इरान चीनका लागि अनुपम अवसर हो । चिनियाँहरूले पाएको मौका प्रायः गुमाउने गरेका छैनन् ।

चीन र इरानले २५ वर्षको रणनीतिक साझेदारी गर्न लागेका छन् । त्यो साझेदारी बनेमा चीनले छुट मूल्यमा असीमित इन्धन प्राप्त गर्नेछ भने इरानले व्यापक मात्रामा चिनियाँ संरचना र औद्योगिक लगानी प्राप्त गर्नेछ । त्यसो हुँदा इरान अहिलेको संकटबाट मुक्त हुनेछ ।

यो साझेदारीको असर अमेरिका, पश्चिम एसिया र इजरायलमा अवश्य पर्छ । ट्रम्प प्रशासनले इरानमाथि लगाएको आर्थिक प्रतिबन्ध बेअसर हुनेछ अनि अमेरिकी निर्वाचनमा जो बाइडन विजयी भएछन् भने त प्रतिबन्ध नै हटाइन सक्छ ।

त्यसपछि पश्चिम एसिया र खाडी मुलुकहरू इरानी साम्राज्यवादको जोखिममा पर्नेछन् । इराक, सिरिया र लेबनानदेखि भूमध्यसागरसम्मको उत्तरी शिया आर्कमा इरानले आफ्नो प्रभुत्व जमाउन गरिरहेको प्रयास अहिले कमजोर बनेको बेलामा चीनसँगको सम्झौताले त्यसमा प्राण भर्नेछ ।

अनि इजरायलको घा’तक शत्रु इरानको इस्लामिक सत्ता पुनः बलियो बन्नेछ । इरान पुनर्जागृत हुनु भनेको इजरायलको उत्तरी तथा दक्षिणी सीमामा हेज्बोल्लाह र हमास पुनः जीवन्त हुनु हो ।

अहिले इजरायलले चिनियाँहरूलाई फकाउन कोशिश गरिरहेको अवस्थामा पश्चिम एसियामा चीन र इरानबीच साझेदारी बन्दा नयाँ भूराजनीतिक प्रारूप बन्ने अवस्था देखिएको छ ।

एसिया टाइम्समा प्रकाशित डा नर्मन बेलीको विश्लेषण

भर्खरै प्रकाशित

रोल्पाली मह दैनिक एक चम्चा, स्वास्थ्यमा हुनेछन् फाइदै फाइदा

लमजुङ । लमजुङमा सासू–ससुरालाई स्याहार–सुसार गर्ने बुहारीहरूलाई सम्मान गरिएको छ । वृद्ध सासू–ससुरालाई सम्मानपूर्वक स्याहार–सम्भार, पालनपोषण गर्ने बुहारीहरूलाई सम्मानित गरिएको हो । ज्येष्ठ नागरिक समाज…

रोल्पाली मह दैनिक एक चम्चा, स्वास्थ्यमा हुनेछन् फाइदै फाइदा

काठमाडौं । शताब्दियौंदेखि महको प्रयोग महत्त्वपूर्ण औषधिका रूपमा भइरहेको छ । यसको सेवनले स्वास्थ्यसम्बन्धी समस्या निर्मूल पार्छ । सुन्दरता बढाउन समेत यसको प्रयोग गरिन्छ ।…

धान्नै नसक्ने गरी कोरोना संक्रमित बढ्ने संकेत प्राप्त भयो :…

काठमाडौं । स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले हरेक ४ दिनमा कोरोना संक्रमण दोब्बर बनिरहेको बताएको छ। बुधबारको प्रेस ब्रिफिङमा स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयका प्रवक्ता डा जागेश्वर…

सर्वोच्च अदालतको आदेश : अख्तियारले स्टिङ अपरेसन गर्न नपाउने

काठमाडौँ । सर्वोच्च अदालतले अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले स्टिङ अपरेसन गर्न नपाउने फैसला सुनाएको छ । घुस लिने व्यक्ति प’क्राउ गर्न आयोगले स्टिङ अपरेसनबाट संकलन…

‘हेभी ल्यान्डिङ’ ले बिग्रिएको वाइडबडीको गियर राख्‍न २२ करोड खर्च…

नेपाल एयरलाइन्सको एयरब ए-३३० वाइडबडी जहाजको ल्यान्डिङ गियर प्रतिस्थापन गर्न २२ करोड खर्च हुने भएको छ। गएको पुसमा नेपाल एयरलाइन्सको ‘एन नाइन–एएलजेड’ नेपाली दर्ता नम्बर…