भोकमरी निम्त्याउने सलह प्रोटिनले भरिपुर्ण, फुड मेनुमा किराफट्याङ्ग्राको भेराइटी

कुनैदिन विश्वले चरम खाद्य संकट झेल्नेछ र भोकमरीको स्थिति आउनेछ । चामल, गहुँ, मकै जस्ता मूख्य खाद्यन्न सर्वत्र अभाव हुनेछ । त्यसपछि पेट भर्न वा बाँच्नका लागि मान्छेले किरा–फट्यांग्रालाई आफनो भोजन बनाउनेछ । के हामी आज यस्तो दिनको कल्पना गर्न सक्छौं ?

जुन कुरा हेर्दै दिगमिग लाग्छ, त्यसलाई कसरी भोजनको रुपमा ग्रहण गर्न सक्नेछौं ? झट्ट सोच्दा यस्तै लाग्छ । तर, अहिले जसरी भोजन–संस्कारको विकास र यसबारे खोज–अभ्यास भइरहेको छ, त्यसलाई हेर्दा भोलिका दिनमा सलह जस्ता असंख्यौं किराफट्यांग्रा हाम्रो भान्साको खान्की बन्ने कुरालाई नकार्न सकिदैन ।

त्यसो त विश्व फुड मेनुमा यस्ता किराफट्याङ्ग्राको भेराइटी पनि समावेश हुन थालेको छ । कतिपय ठाउँ यस्तै परिकार विशेषका लागि चिनिदैछ । अझ घतलाग्दो कुरा त के भने, यी परिकारमध्ये सलह जस्ता फट्यांग्रा प्रजाति सर्वाधिक रुचिकर मानिएको छ ।

अहिले हामी एकसाथ दुई किसिमको परिस्थिती झेल्दैछौं । एक त, लकडाउनका कारण अन्न–उत्पादनको काम नराम्ररी प्रभावित भएको छ । खेतीपातीको मूख्य सिजनमै किसानहरु अनुत्पादक रुपमा घरभित्र थुनिएका छन् । अर्कोतिर सलह जस्ता फौजी किरा र लगातारको झरीले अन्नबाली सखाप पार्दैछ । यावत् प्रतिकुलताले भोलिका दिनमा विश्वले खाद्य संकटको सामना गर्नुपर्ने अनुमान गर्न सकिन्छ ।

त्यसैगरी जलवायु परिवर्तनले गर्दा अन्न-उत्पादनमा ह«ास आउने क्रम सुरु भइसकेको छ । अर्कोतिर रासयनिक मल, विषादी आदिको कारण माटोले आफ्नो उर्बरा शक्ति गुमाउँदै गएको पाइन्छ । कृषि विज्ञहरुका अनुसार माटोलाई आवश्यक पर्ने पोटास घट्दै जानु र एसिडको मात्रा अत्याधिक बढ्नुले माटोले उत्पादन क्षमता गुमाउँदै गएको छ ।

एकातिर खाने मुख अर्थात जनसंख्या बढ्दै जानु, अन्न–उत्पादनलाई अनेक भेराइटी बनाउन प्रयोग गरिनु, माटोको उर्वराशक्ति घट्दै जानु, जलवायु परिवर्तन हुनु जस्ता अनेकन कारणले भोलिका दिनमा हामीले खाद्य संकट झेल्नुपर्ने हुनसक्छ ।

एक अध्ययन अनुसार मूख्य खाद्यन्नको रुपमा रहेको धान, चामल, मकै जस्ता अन्न उत्पादन समेत घट्दै गइरहेको छ । त्यसमाथि अहिलेको जस्तो प्राकृतिक विपत्तीले यसलाई थप असर गरिरहेको छ । कोरोनाको कारण विश्वव्यापी रुपमा गरिएको लकडाउन होस् वा अन्नबालीमा सलहको तिब्र आक्रमण, यसले हाम्रो खाद्य भण्डारमा संकट पैदा गर्ने जोखिम छँदैछ ।

त्यसो त विगतमा सलह जस्ता किराकै कारण भोकमरीको स्थिति भोग्नुपरेको कथाहरु सुन्न÷पढ्न पाइन्छ । नेपालमा पनि सलहले बालीनाली सखाप पारिदिएपछि भोकमरी लागेको घटनाहरु सुन्न पाइन्छ ।

घतलाग्दो कुरा के भने, विगतमा सलहकै कारण भोकमरीको अवस्था आएको पढ्न÷सुन्न पाइन्छ भने भोकमरीबाट बच्न सलहलाई मान्छेले आफ्नो भोजन बनाएको उदाहरण पनि पाइन्छ । कुनैबेला खाद्य संकटबाट जुधिरहेको यमन र ओमानले सलहलाई नै प्रोटिनको रुपमा खाने गरेको इतिहास छ ।

भर्खरै प्रकाशित

सीता दाहालको व्यथामाथि किन नूनचूक छर्छन् केपी ओली?

काठमाडौं। सातौं संविधान दिवसका अवसरमा आइतबार सरकारले विभिन्न पदकहरूद्वारा ९०० भन्दा बढी व्यक्तिलाई सम्मानित गर्‍यो। त्यसमध्ये गणतान्त्रिक आन्दोलनका योद्धा कमरेड सीता दाहाललाई प्रवल जनसेवाश्री पदकद्वारा…

सञ्‍चालन नहुँदै सकियो रेल इन्जिनको वारेन्टी, अध्यादेश निष्क्रिय भएपछि रेल…

जनकपुर । जयनगरदेखि कुर्थासम्म चल्ने गरी भारतसँग खरिद गरिएका दुई रेल इन्जिन र बोगीको वारेन्टी सञ्चालन नहुँदै आइतबारदेखि सकिएको छ । गत वर्ष असोज ३…

अमेरिका छिर्ने क्रममा ५ दर्जन नेपाली जर्मनीमा पक्राउ

पेरिस । काठमाडौंबाट दुबई, मस्को र मेक्सिको हुँदै गैरकानुनी रूपमा अमेरिका छिर्न खोज्ने झन्डै पाँच दर्जन नेपाली फ्र्यांकफर्ट विमानस्थलमा पक्राउ परेका छन् । यही रुटबाट…

एमालेमा ७० वर्षे उमेर हद कायमै, सबै पदाधिकारी निर्वाचित हुने

३ असोज, काठमाडौं । नेकपा एमालेको दशौं महाधिवेशनमा पनि ७० वर्षे उमेर हद कायमै राख्ने प्रस्ताव गरिएको छ । आइतबार शुरु भएको स्थायी कमिटी बैठकमा…

दाङमा ‘हनी ट्र्याप’मा पारेर पैसा असुलेको अभियोगमा तीन महिला पक्राउ

दाङ । एक पुरुषलाई ‘हनी ट्रयाप’ मा पारेर पैसा असुलेको अभियोगमा घोराहीमा तीन महिला पक्राउ परेका छन् । होटेलमा खाजा खान बोलाएर अन्तमा बलात्कारको मुद्दा…