सीमा विवाद बढेपछि भारतीय एसएसबीले बढायो नेपालतर्फ सीमावर्ती क्षेत्रमा कडा निगरानी

काठमाडौँ, कपिलवस्तु, बर्दिया। भारतले नेपालतर्फ सीमावर्ती क्षेत्रमा सुरक्षा निगरानी बढाएको छ । भारतीय सीमा सुरक्षा बल (एसएसबी) का उच्च अधिकारीहरू नै सीमावर्ती क्षेत्रमा बाक्लो रूपमा निरीक्षणमा आउन थालेका हुन् । एसएसबीले गस्ती पनि यसअघिको तुलनामा बढाउँदै लगेको छ ।

गत जेठ ३० मा सीमा सुरक्षार्थ सर्लाहीको संग्रामपुरमा खटिएको नेपालको सशस्त्र प्रहरी बल (एपीएफ) को कारबाहीमा भारतस्थित सीतामडीका एक जनाको मृत्यु भएपछि एसएसबीको पैदल र सवारी गस्ती बाक्लिएको हो ।

यसबाहेक दार्चुलाको कालापानी क्षेत्रमा भारतीय अतिक्रमणले पनि दुई देशबीचको सम्बन्ध तनावपूर्ण छ । यहीबीच सोमबार चीन र भारतको सीमावर्ती लद्दाखस्थित गलवान घाँटीमा दुई देशका सेनाबीच हिंसात्मक झडप भएको थियो । झडपमा भारतीय स्थल सेनाका कर्णेलसहित २० सैनिकको मृत्यु भएपछि उसले छिमेकी मुलुकसँगको सीमामा तैनाथी थप बढाएको हो ।

नेपालसँग भारतको १ हजार ८ सय ८० किमि लम्बाइको सीमा छ । यसमध्ये प्रदेश १ का ६ जिल्लाले ४ सय ४० किमि, प्रदेश २ का ८ जिल्लाले ४ सय ३५, वाग्मती र गण्डकी प्रदेशका १/१ जिल्लाले क्रमश: ८८ र ४, प्रदेश ५ का ५ जिल्लाले ४ सय ४५ र सुदूरपश्चिम प्रदेशका ५ जिल्लाले ४ सय ६८ किमि ओगेटका छन् । ती सबै सीमावर्ती स्थानमा भारतले एसएसबीको गस्ती बढाएको छ ।

भारतले ५ सय ३० बोर्डर आउटपोस्टमार्फत सीमा सुरक्षा गर्दै आएकोमा थप फौजलाई पनि गस्तीमा उतारेको सशस्त्र प्रहरी बलका एक बीओपी कमान्डरले बताए । सशस्त्र प्रहरीको भने भारतीय सीमातर्फ १ सय २२ स्थानमा बीओपी स्थापना गरिएको छ । सशस्त्र प्रहरी मुख्यालयले पनि सीमावर्ती क्षेत्रमा आफ्नातर्फबाट चुस्त र प्रभावकारी रूपमा जिम्मेवारी निर्वाह गर्न मातहत फौजलाई निर्देशन दिएको छ । सशस्त्रले सहकार्य गरेर आवश्यकता अनुसार संयुक्त गस्ती गर्न पनि बाहिनीपतिहरूलाई निर्देशन दिएको छ ।

कपिलवस्तुसँग सीमा जोडिएको भारतको सिद्धार्थनगर जिल्लाको बढनी बीओपी र बढनी प्रहरी चौकीले संयुक्त रूपमा सीमामा निगरानी र पेट्रोलिङ बढाएका छन् । यही क्रममा उनीहरूको ९ जना सुरक्षाकर्मीको टोलीले बुधबार ठूलो पिलर नम्बर ५७१ देखि ५७३ सम्म पेट्रोलिङ गरेको छ । त्यस क्रममा उनीहरूले स्थानीय गाउँलेलाई सतर्क र सजग भएर बस्न आग्रह गरेका थिए ।

उनीहरूले सीमामा शान्ति बनाएर आपसी सद्भाव कायम गरी बस्न गाउँलेलाई आग्रह गरेको एक स्थानीयले बताए । बढनी नाकावारि कृष्णनगर नाका पर्छ । सीमा क्षेत्रको बढनी भारतको राष्ट्रिय रेल नेटवर्कसँग जोडिएको नेपालको सबैभन्दा नजिकको सहर हो । उक्त क्षेत्र सीमाबाट ६ सय मिटरको दूरीमा पर्छ । यो नेपालका १० ठूला भन्सार नाकामध्ये एक हो ।

सिद्धार्थनगरकै सोहरतगढ तहसिलअन्तर्गत पर्ने सीमाको खुनवा नाकाको एसडीएम अनिलकुमार र सीओ सुनिलकुमार सिंहले संयुक्त रूपमा निरीक्षण गरेका थिए । उनीहरूले खुनवा प्रहरी चौकीमा एसएसबी र प्रहरीसँग बैठक गरी सीमा क्षेत्रको वस्तुस्थिति बुझेका थिए । सीमा क्षेत्रमा अवाञ्छित गतिविधि हुन नदिई शान्ति कायम राख्न उनीहरूले निर्देशन दिए । उनीहरूले दुवै मुलुकका सुरक्षाकर्मीको पहलमा सीमामा सौहार्दपूर्ण वातावरण कायम राख्न आग्रह गरेको सोहरतगढ थाना इन्चार्ज रामआशिष यादवले बताए ।

गोरखपुर जोनका अतिरिक्त प्रहरी निर्देशक (एडीजीपी) दावा शेर्पाले पनि सीमा क्षेत्र बढनीको स्थलगत निरीक्षण गरी सीमा क्षेत्रमा निगरानी बढाउन निर्देशन दिएका छन् । शेर्पाले नेपाली सुरक्षा अधिकारीसँग समन्वय गरेर सीमा क्षेत्रमा शान्ति र सौहार्दको वातावरण बनाइराख्न स्थानीय सुरक्षा अधिकारीलाई निर्देशन दिएको हिन्दुस्तान दैनिकका बढनी संवाददाता विकास सिंहले जानकारी दिए । शेर्पा यस क्षेत्रमा भर्खरै सरुवा भएर आएका सुरक्षा अधिकारी हुन् ।

सामान्य अवस्थामा दुवै मुलुकका सुरक्षाकर्मीले सीमा क्षेत्र र पिलरको संयुक्त गस्ती गर्ने गरेका थिए । तर यसपटक भने भारतीय सुरक्षा अधिकारीले एक्लै गस्ती गरेका हुन् । ‘संयुक्त गस्ती हुँदा खबर हुन्छ,’ सशस्त्रको २८ नम्बर गणका उपरीक्षक जनकराज पुरीले भने, ‘एक्लाएक्लै गस्ती हुँदा आ–आफ्नो क्षेत्रमा हुन्छ ।’

समन्वय भइरहेको छ : सशस्त्र प्रहरी

प्रदेश १ र २ का सशस्त्र प्रहरी प्रमुखहरूले सीमा क्षेत्रमा अप्रिय घटना हुन नदिन आपसी समन्वयमा काम भइरहेको बताएका छन् । दुवै देशका बीओपी तथा गण/गुल्ममा कार्यरत सुरक्षाकर्मीले परिस्थिति हेरेर संयुक्त गस्ती र आवश्यकताअनुसार एकल गस्ती गर्दै आएको उनीहरूले जानकारी दिए । प्रदेश २ स्थित सशस्त्र प्रहरी बल छिन्नमस्ता बाहिनीका बाहिनीपति डीआईजी राजु अर्यालले सीमा क्षेत्र सुरक्षाका लागि दुवै देशका सुरक्षाकर्मीबीच संयुक्त गस्ती र छलफल बाक्लो बनाइएको बताए । उनका अनुसार केही स्थानमा आपराधिक गतिविधि र स्थानीयका असन्तुष्टिका कारण उत्पन्न असहज परिस्थितिलाई साम्य बनाउन दुवै देशका सुरक्षा अधिकारीबीच छलफल हुने गरेको छ ।

बिहीबार मात्रै सशस्त्र प्रहरी बलको धनुषास्थित गणका एसपी राजेश उप्रेती र भारतीय एसएसबीका ४८ नम्बर गणका कर्णेल शंकर सिंहसहित दुवै देशका २०–२० जना सुरक्षाकर्मीले धनुषाको विदेह नगरपालिका–१, मैनाथपुरस्थित दशगजामा २७६/५ देखि २ सय ७८ सम्मको ४ किमि क्षेत्रमा संयुक्त गस्ती गरेका थिए । शुक्रबारको घटनापछि भारतीय पक्ष थप आक्रोशित बनेको थियो । तर त्यसलाई आपसी समन्वयबाट परिस्थिति साम्य पार्दै संयुक्त गस्ती गरिएको हो ।

प्रदेश १ को सुनसरीस्थित पकलीका १ नम्बर बराहा बाहिनीका बाहिनीपति डीआईजी नगेन्द्र थापाले लकडाउनका क्रममा संयुक्त गस्ती केही पातलिएको बताए । यद्यपि लकडाउन पालना र सीमा नाका सिललाई प्रभावकारी बनाउन सीमा क्षेत्रमा सशस्त्रको उपस्थिति मजबुद पारिएको उनको भनाइ छ ।

सीमावर्ती इलाकामा आपराधिक गतिविधि गर्ने तथा स्थानीय खेतीकिसानी गर्ने मानिस आवतजावत गर्न नपाउँदा कहिलेकाही असहज परिस्थिति आउने गरे पनि दुवै देशका सुरक्षा अधिकारीको समन्वयमा समस्या समाधान गरिने गरेको बताए । उनका अनुसार केही दिनअघि मात्रै झापा र मोरङका एसपी र काउन्टरपार्टका अधिकारीबीच सुरक्षा छलफल भएको थियो ।

प्रदेश ५ मा पनि संयुक्त गस्ती

बाँके–बर्दिया सीमामा भारतको सुरक्षा गतिविधि बढेको छ । तर नेपाल–भारतका सुरक्षाकर्मीले भने नियमित संयुक्त सुरक्षा गस्तीलाई निरन्तरता दिएको बताएका छन् । बिहीबार बाँकेको जयसपुर, बह्रैया, काला बन्जड बीओपी पोस्टका सशस्त्र प्रहरी र भारतीय सीमा सुरक्षा बल (एसएसबी) ले सीमामा संयुक्त गस्ती गरेका हुन् । यसअघि बर्दिया सीमामा पनि संयुक्त गस्ती भएको थियो ।

नेपालगन्जस्थित सशस्त्रको नेपाल गण हेडक्वाटर नम्बर ३० का गणपति सशस्त्र प्रहरी उपरीक्षक दीपक अधिकारीले साता/पन्ध्र दिनमा सशस्त्र प्रहरी र एसएसबीले सामूहिक गस्ती गर्दै आएको बताए । उनले भने, ‘यो नियमित प्रक्रिया हो । दुई मुलुकका सुरक्षा अधिकारीहरूसँग समन्वय गरेर संयुक्त गस्ती गर्छौं ।’ पछिल्लो समय देखिएको सीमा विवादयता पनि एसएसबीको गतिविधि पहिलेजस्तै रहेको उनको दाबी छ ।

बाँके र बर्दियाको सीमा सुरक्षाका लागि भारतले तीन/तीन किलोमिटर दूरीमा बीओपी स्थापना गरेको छ । नेपालतर्फ भने १० देखि २० किलोमिटर दूरीमा बीओपी राखिएका छन् । बर्दियामा बढैयाताल गाउँपालिकाको फुटहा, गुलरिया नगरपालिकाका कालाफाँटा, कट्टी, मधुवन नगरपालिकाको धनौरा र राजापुर नगरपालिकामा सशस्त्र प्रहरीको बीओपी राखिएको छ । थप ५ स्थानमा बीओपी स्थापनाका लागि सरकारले स्वीकृति दिएको छ । बाँकेको सीमामा ११ स्थानमा सुरक्षा जाँच पोस्ट छन् । तीमध्ये ६ बीओपी र ५ स्थानमा फरवार्ड अपरेटिङ बेस (एफओबी) राखिएका छन् ।

एक दर्जन सीमा स्तम्भ हराए

बाँकेमा नेपाल–भारत सीमाका मुख्य र सहायक गरी ३ सय ७ सीमा स्तम्भ रहेकोमा एक दर्जनभन्दा बढी हराएका छन् । पूर्वकटकुइँया र पश्चिम मानखोलासम्मको सीमाका मुख्य ५ (जंगे पिलर) र सहायक स्तम्भ राप्ती नदी र मानखोलाले बगाएको हो । चार वर्षअघि राप्ती नदीको बाढीले नरैनापुर गाउँपालिका भगवानपुरस्थित ६४३ (१४) नम्बरको सीमा स्तम्भ बगाएको स्थानीयले बताए । उक्त स्तम्भ स्थानीय आफैंले खोज्ने प्रयास गरेका थिए । तर सरकारको उदासीनताका कारण पिलरको अवस्था खुल्न सकेको छैन ।

बर्दियाको सीमा क्षेत्रमा मुख्य र सहायक गरी २ सय ४५ सीमा स्तम्भ छन् । अहिलेसम्म ७ मुख्य र ९३ सहायक सीमा स्तम्भ हराइसकेका छन् । बाढीले मुख्य र सहायक गरी ३२ सीमा स्तम्भ बगाएको छ । बबईको कटानले ३ वटा स्तम्भ जोखिममा छन् । कटान भएको ठाउँमा सबैतिर बालुवा हुने भएकाले दशगजा क्षेत्र नै नचिनिने अवस्था छ । स्थानीय प्रशासनका अनुसार आव २०७०/७१ मा १६, २०७१/७२ मा ६ र २०७३/७४ मा ५ सीमा स्तम्भ हराएका थिए । आजको कान्तिपुरबाट

भर्खरै प्रकाशित

पत्रकारलाई खाममा पैसा बाँड्ने कांग्रेस महामन्त्रीको अनौठो धन्दा !

काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसका महामन्त्री शशांक कोइरालाले पत्रकारहरुलाई ‘दसैं खर्च’ भन्दै खाममा हालेर १५ हजार रुपैयाँ बाँड्दै हिँडेको पाइएको छ । कोइरालाका स्वकीय सचिव भरत…

बंगलादेश : कुनै बेला गरिबीको चपेटामा परेको देश बन्यो विश्वकै…

ढाका। ढाकाको ब्यस्त सडकबाट दुई घण्टा दक्षिणतर्फ लागेपछि एउटा धुलौटे सडक आउँछ। रिक्साबाट त्यो धुलौटे सडक पार गर्दा पुगिन्छ एउटा अत्याधुनिक गार्मेन्ट फ्याक्ट्री जहाँ दैनिक…

सांसदको उपचार खर्च २०० प्रतिशतले बढ्यो

४ कात्तिक, काठमाडौं । संघीय सांसदको उपचार खर्च २०० प्रतिशतले बढेको पाइएको छ । गत आर्थिक वर्ष (२०७६/०७७) को पहिलो तीन महिना (साउन, भदौ र…

सांसदले मात्र किन सरकारी कर्मचारीहरूले पनि दसैं भत्ता कोरोना कोषमा…

काठमाडौँ । पूर्वप्रधानमन्त्री तथा संघीय सांसद बाबुराम भट्टराईले सांसदले मात्रै नभएर कर्मचारीले पनि दसैं भत्ताबापतको रकम फिर्ता गर्नुपर्ने आशय व्यक्त गरेका छन् । दसैं भत्ताको…

लुम्बिनी प्रदेश : प्रदेशको राजधानी भएपछि तमसुक बनाउँदै महंगोमा जग्गा…

काठमाडौं । लुम्बिनी प्रदेशको राजधानी घोषणा हुनासाथ काठमाडौं बस्दै आएका नेकपाका एक नेताका नातेदार दाङको देउखुरी पुगे । उनले मजगाउँ भन्ने स्थानमा १३ कठ्ठा जग्गा…