भारतलाई कडा जवाफ दिन रबि लामिछाने जस्तै अंग्रेजी भाषामा कार्यक्रम चलाउन जरुरी छ : भानुभक्त आचार्य

कोरोनाको कहरबीच नेपाली पत्रकारले नेपाल–भारतको द्विपक्षीय सवालमा विभिन्न स्वदेशी–विदेशी विद्वानहरुलाई जुटाएर गरेको यो एउटा दुर्लभ छलफल कार्यक्रम हो ।

रवि लामिछानेले सधैं नेपाली भाषामा प्रस्तुत गर्ने ‘सीधाकुरा जनतासँग’ कार्यक्रमलाई विषयवस्तुको अन्तर्राष्ट्रियकरणका लागि अंग्रेजीमा चलाएका छन् । नेपालका तीनजना र भारतका एसडी मुनीसहित तीन जना विद्वानहरुलाई नेपाल–भारत सीमा विवाद विषयक बहसमा सहभागी गराएका छन् । नेपालका द्विपक्षीय र बहुपक्षीय अन्तर्राष्ट्रिय मुद्दाहरुमा सम्बन्धित देशकै विज्ञहरुलाई इन्टरनेट प्लाटफर्ममार्फत् सहभागी गराएर विषयवस्तुमाथि गहन छलफल चलाउने यो सिलसिला जारी रह्यो भने यसले नेपाली पत्रकारिता इतिहासमा दूरगामी अर्थ राख्नेछ ।

विगतमा पनि विदेशी पाहुनाहरुलाई नेपाल आएका बखत वा पत्रकारहरु नै कुनै सिलसिलामा विदेश गएका बेला विभिन्न मुद्दामा अंग्रेजीमा अन्तर्वार्ताहरु नलिइएका होइनन् । त्यस्तै इन्टरनेटको प्रयोगबाट विदेशमा रहेको वक्तालाई नेपाली टेलिभिजनमा बोल्न लगाइएको पनि पहिलो पटक होइन । तर, नेपाल–भारत सीमा विवाद होस् वा २०७२ को भुइँचालो होस् वा चिनिया राष्ट्रपतिको नेपाल भ्रमण नै किन नहोस् । यस्ता विषयलाई भारतीय मिडियाले ‘पिप्ली लाइभ’ शैलीमा जसरी तथ्यहीन आरोपहरु लगाउँदै नेपालको छवि धमिल्याउने प्रयास गरेका छन् ।

त्यो आरोपको भूमरीलाई चिर्न पनि नेपाली टेलिभिजनमा अंग्रेजी भाषामा समाचार मात्रै होइन, विभन्न छलफल र बहसहरु सञ्चालन गरिनु आवश्यक छ ।

भारतका केही टेलिभिजन च्यानलहरुले मोदी सरकारको प्रवक्ताभन्दा पनि बढी जस्तो गरेर नेपाल र नेपालीका लागि घृणित शब्द र अफवाहहरु फैलाइरहेका छन् । यस्तो बेलामा अंग्रेजीमै तथ्यपरक, शालीन र शीर्ष छलफलहरु चलाउन सकियो भने विषयवस्तुको अन्तर्राष्ट्रियकरण गर्न मद्दत पुग्छ । भारतीयलाई नै विषयवस्तु बुझाइ त्यहाँको सरकारलाई सकारात्मक पहलका लागि दबाब दिन सकिन्छ । विदेशीहरुका लागि पनि अंग्रेजी भाषामा सम्बन्धित देशका विज्ञहरुलाई राखेर गरिएका यस्ता कार्यक्रमले निकै अर्थ राख्छ ।

२०७२ को भुइँचालोका बेला हाम्रा मिडियाहरुमा पनि क्षति पुगेकाले पर्याप्त तयारीका साथ यस्ता कार्यक्रमहरु गर्न सकिएन । परिणामस्वरुप, भारतीय मिडियाले जे भने, अन्तर्राष्ट्रिय जनमत पनि त्यसैअनुसार बन्दै गयो । अन्ततः नेपालबाट #GoBackIndianMedia भन्ने अभियान नै चलाउन पर्यो ।

बुद्ध नेपालमा जन्मेका हुन् भनेर पुष्टि गर्न नेपालीहरुको निकै श्रम, पसिना, ऊर्जा, समय, बजेट खर्च भएको छ । तर, भारतले लुम्बिनी नजिकै भारतपट्टि अर्को कपिलवस्तु खडा गरेर नक्कली लुम्बिनी बनाइरहेको छ । हामीले चिच्याएको विश्वले अझै सुनेको छैन । धेरै देशमा अहिले पनि बुद्ध भारतका राजकुमार थिए भनेर पढाइ हुन्छ ।

कहिले सगरमाथा चीनले मेरो मात्रै हो भन्दिन्छ, कहिले कञ्चनजंघा भारतमा पर्छ भनेर भारतीय मिडिया फलाक्दै हुन्छन् ।

यस्ता अनेक मुद्दाहरु छन्, जसलाई हामी अन्तर्राष्ट्रियकरण गर्न चाहन्छौं तर भइरहेको हुँदैन । यसका राजनीतिक र कूटनीतिक प्रयास बाहेक आमसञ्चारका मिडियाको प्रयोग एउटा सशक्त उपाय हो । अझ सम्बन्धित देशका विज्ञहरुले नै पत्याउने गरी हामीले हाम्रो कार्यक्रमको गरिमा बढाउन सक्यौं भने त्यो अझै गतिलो उपलब्धि हो ।

नेपालका द्विपक्षीय मुद्दा, अन्तर्राष्ट्रिय सरोकार र चासोहरुलाई अन्तर्राष्ट्रिय करण गर्न, विषयवस्तुमा तथ्यपरक छलफल चलाउन पनि यस्ता बहसहरु हुन जरुरी छ । नेपालका प्रस्तोताहरुले पनि अस्तिको एउटा बहसमा नेपाली कांग्रेसका नेता मिनेन्द्र रिजालको जस्तै गरी इँटको जवाफ इँटले नै दिनु पर्ने हुन्छ ।

सञ्चारकर्मी रवि लामिछानेको यो कार्यक्रम नेपाल–भारत सिमा विवादलाई टेलिभिजनमार्फत् अन्तर्राष्ट्रियकरण गर्ने एउटा सुरुवाती प्रयास हो । युवराज घिमिरे लगायत नेपालमा धेरै पत्रकारहरु छन्, जो अंग्रेजी र हिन्दी भाषामा तर्क र तथ्यसहित विषयवस्तुमा गज्जबले बोल्न सक्छन् । यस्ता सयौं कार्यक्रमहरु टेलिभिजन र अनलाइन च्यानलहरुले पनि गर्नु आवश्यक छ ।

नेपाल टेलिभिजनले अंग्रेजी भाषामै Ntv world चलाउने तयारी गरिरहेको छ । अहिले भारतका मिडियाको अफवाह हेर्दा धेरैभन्दा धेरै टेलिभिजनहरुले नेपालका अन्तर्राष्ट्रिय सवालहरुमा केन्द्रित रहेर अंग्रेजीमा बहसहरु सञ्चालन गर्नु पर्ने देखिन्छ ।

नेपाली पत्रकारिता भारतीय ‘पिप्ली लाइभ’ शैलीको पत्रकारिताभन्दा अब्बल छ भन्ने सन्देश दिनका लागि यो एउटा अवसर पनि हो ।

(आचार्यको फेसबुकबाट साभार)

भर्खरै प्रकाशित

जात थाहा पाएपछि कोठा नदिने घरबेटीविरुद्ध रूपा सुनारले प्रहरीमा दिइन्…

तल्लो जातको भन्दै कोठा भाडा नदिएको घरबेटीविरुद्ध सञ्चारकर्मी रूपा सुनारले प्रहरीमा जाहेरी दिएकी छिन् । संचारकर्मी सुनारले तल्लो जात भन्दै कोठा भाडा नदिएकी काठमाडौं महानगरपालिका–…

युरोपको एउटा ‘फुच्चे’ देश कसरी फुटबलको महाशक्ति बन्यो ?

खेलकुदको दुनियाँमा यो ठूलो उपलब्धिमध्येको एक हो । यस ग्रहकै सबैभन्दा लोकप्रिय खेलमा कसरी एउटा सानो देश पहिलो वरीयताको टोली बन्यो ? मात्र १ करोड…

उत्तर कोरियामा लाग्दैछ भोकमरी, प्रतिकेजी केराको मूल्य ४५ डलर

पछिल्ला केही दिनयता उत्तर कोरियाली नेता किम जोङ उनका विभिन्न तस्बिरहरू अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यममा आइरहेका छन्। किमले अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिमा केही असर पर्ने काम गरेकाले उनका तस्बिर…

प्रहरीले छानविन गर्न थालेपछि माफी मागिन् ज्वाला सङ्ग्रौला

ट्राफिक प्रहरीले लाइसेन्स माग्दा रंगभेदी दुर्व्यवहार गर्ने ज्वाला सङ्ग्रौला र उनको समूहविरुद्ध मु’द्दा चलाउन प्रहरीले छानविन अघि बढाएको छ । आफूलाई सामाजिक अभियन्ता दाबी गर्ने…

‘एक्स ९’मा सुनिल सेट्टीलाई अफर, अनमोलसँग होला पर्दा शेयर ?

चलचित्र ‘लप्पन छप्पन र लप्पन छप्पन २’का निर्देशक मुकुन्द भट्टले निर्देशन गर्न लागेको तेश्रो चलचित्र ‘एक्स ९’का लागि बलिउड नायक सुनिल सेट्टीलाई अफर गरिएको छ…