भारतलाई कडा जवाफ दिन रबि लामिछाने जस्तै अंग्रेजी भाषामा कार्यक्रम चलाउन जरुरी छ : भानुभक्त आचार्य

कोरोनाको कहरबीच नेपाली पत्रकारले नेपाल–भारतको द्विपक्षीय सवालमा विभिन्न स्वदेशी–विदेशी विद्वानहरुलाई जुटाएर गरेको यो एउटा दुर्लभ छलफल कार्यक्रम हो ।

रवि लामिछानेले सधैं नेपाली भाषामा प्रस्तुत गर्ने ‘सीधाकुरा जनतासँग’ कार्यक्रमलाई विषयवस्तुको अन्तर्राष्ट्रियकरणका लागि अंग्रेजीमा चलाएका छन् । नेपालका तीनजना र भारतका एसडी मुनीसहित तीन जना विद्वानहरुलाई नेपाल–भारत सीमा विवाद विषयक बहसमा सहभागी गराएका छन् । नेपालका द्विपक्षीय र बहुपक्षीय अन्तर्राष्ट्रिय मुद्दाहरुमा सम्बन्धित देशकै विज्ञहरुलाई इन्टरनेट प्लाटफर्ममार्फत् सहभागी गराएर विषयवस्तुमाथि गहन छलफल चलाउने यो सिलसिला जारी रह्यो भने यसले नेपाली पत्रकारिता इतिहासमा दूरगामी अर्थ राख्नेछ ।

विगतमा पनि विदेशी पाहुनाहरुलाई नेपाल आएका बखत वा पत्रकारहरु नै कुनै सिलसिलामा विदेश गएका बेला विभिन्न मुद्दामा अंग्रेजीमा अन्तर्वार्ताहरु नलिइएका होइनन् । त्यस्तै इन्टरनेटको प्रयोगबाट विदेशमा रहेको वक्तालाई नेपाली टेलिभिजनमा बोल्न लगाइएको पनि पहिलो पटक होइन । तर, नेपाल–भारत सीमा विवाद होस् वा २०७२ को भुइँचालो होस् वा चिनिया राष्ट्रपतिको नेपाल भ्रमण नै किन नहोस् । यस्ता विषयलाई भारतीय मिडियाले ‘पिप्ली लाइभ’ शैलीमा जसरी तथ्यहीन आरोपहरु लगाउँदै नेपालको छवि धमिल्याउने प्रयास गरेका छन् ।

त्यो आरोपको भूमरीलाई चिर्न पनि नेपाली टेलिभिजनमा अंग्रेजी भाषामा समाचार मात्रै होइन, विभन्न छलफल र बहसहरु सञ्चालन गरिनु आवश्यक छ ।

भारतका केही टेलिभिजन च्यानलहरुले मोदी सरकारको प्रवक्ताभन्दा पनि बढी जस्तो गरेर नेपाल र नेपालीका लागि घृणित शब्द र अफवाहहरु फैलाइरहेका छन् । यस्तो बेलामा अंग्रेजीमै तथ्यपरक, शालीन र शीर्ष छलफलहरु चलाउन सकियो भने विषयवस्तुको अन्तर्राष्ट्रियकरण गर्न मद्दत पुग्छ । भारतीयलाई नै विषयवस्तु बुझाइ त्यहाँको सरकारलाई सकारात्मक पहलका लागि दबाब दिन सकिन्छ । विदेशीहरुका लागि पनि अंग्रेजी भाषामा सम्बन्धित देशका विज्ञहरुलाई राखेर गरिएका यस्ता कार्यक्रमले निकै अर्थ राख्छ ।

२०७२ को भुइँचालोका बेला हाम्रा मिडियाहरुमा पनि क्षति पुगेकाले पर्याप्त तयारीका साथ यस्ता कार्यक्रमहरु गर्न सकिएन । परिणामस्वरुप, भारतीय मिडियाले जे भने, अन्तर्राष्ट्रिय जनमत पनि त्यसैअनुसार बन्दै गयो । अन्ततः नेपालबाट #GoBackIndianMedia भन्ने अभियान नै चलाउन पर्यो ।

बुद्ध नेपालमा जन्मेका हुन् भनेर पुष्टि गर्न नेपालीहरुको निकै श्रम, पसिना, ऊर्जा, समय, बजेट खर्च भएको छ । तर, भारतले लुम्बिनी नजिकै भारतपट्टि अर्को कपिलवस्तु खडा गरेर नक्कली लुम्बिनी बनाइरहेको छ । हामीले चिच्याएको विश्वले अझै सुनेको छैन । धेरै देशमा अहिले पनि बुद्ध भारतका राजकुमार थिए भनेर पढाइ हुन्छ ।

कहिले सगरमाथा चीनले मेरो मात्रै हो भन्दिन्छ, कहिले कञ्चनजंघा भारतमा पर्छ भनेर भारतीय मिडिया फलाक्दै हुन्छन् ।

यस्ता अनेक मुद्दाहरु छन्, जसलाई हामी अन्तर्राष्ट्रियकरण गर्न चाहन्छौं तर भइरहेको हुँदैन । यसका राजनीतिक र कूटनीतिक प्रयास बाहेक आमसञ्चारका मिडियाको प्रयोग एउटा सशक्त उपाय हो । अझ सम्बन्धित देशका विज्ञहरुले नै पत्याउने गरी हामीले हाम्रो कार्यक्रमको गरिमा बढाउन सक्यौं भने त्यो अझै गतिलो उपलब्धि हो ।

नेपालका द्विपक्षीय मुद्दा, अन्तर्राष्ट्रिय सरोकार र चासोहरुलाई अन्तर्राष्ट्रिय करण गर्न, विषयवस्तुमा तथ्यपरक छलफल चलाउन पनि यस्ता बहसहरु हुन जरुरी छ । नेपालका प्रस्तोताहरुले पनि अस्तिको एउटा बहसमा नेपाली कांग्रेसका नेता मिनेन्द्र रिजालको जस्तै गरी इँटको जवाफ इँटले नै दिनु पर्ने हुन्छ ।

सञ्चारकर्मी रवि लामिछानेको यो कार्यक्रम नेपाल–भारत सिमा विवादलाई टेलिभिजनमार्फत् अन्तर्राष्ट्रियकरण गर्ने एउटा सुरुवाती प्रयास हो । युवराज घिमिरे लगायत नेपालमा धेरै पत्रकारहरु छन्, जो अंग्रेजी र हिन्दी भाषामा तर्क र तथ्यसहित विषयवस्तुमा गज्जबले बोल्न सक्छन् । यस्ता सयौं कार्यक्रमहरु टेलिभिजन र अनलाइन च्यानलहरुले पनि गर्नु आवश्यक छ ।

नेपाल टेलिभिजनले अंग्रेजी भाषामै Ntv world चलाउने तयारी गरिरहेको छ । अहिले भारतका मिडियाको अफवाह हेर्दा धेरैभन्दा धेरै टेलिभिजनहरुले नेपालका अन्तर्राष्ट्रिय सवालहरुमा केन्द्रित रहेर अंग्रेजीमा बहसहरु सञ्चालन गर्नु पर्ने देखिन्छ ।

नेपाली पत्रकारिता भारतीय ‘पिप्ली लाइभ’ शैलीको पत्रकारिताभन्दा अब्बल छ भन्ने सन्देश दिनका लागि यो एउटा अवसर पनि हो ।

(आचार्यको फेसबुकबाट साभार)

भर्खरै प्रकाशित

राष्ट्रपतिले दिइन् मुस्कान खातुनलाई बधाई

वीरगन्जकी छपकैयाकी मुस्कान खातुनले अमेरिकी विदेश मन्त्रालय दिने अवार्ड जितेपछि राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले बधाई दिएकी छन्। १५ वर्षीया खातुनले विदेश मन्त्रालयले दिने यस वर्षको ‘इन्टरनेसनल…

‘मैले कोरेकै गोरेटोमा आइपुगे भन्दै’ विप्लवको नाम लिएर यस्तो भने…

नेकपा प्रचण्ड–माधव समूहका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले आफ्नो पार्टी (टिम) मा स्वागत गर्न चाहेको र आउनैपर्ने बताएका छन् । शनिबार पेरिसडाडाँमा आयोजित पार्टी समायोजन तथा…

केपी ओली एकदमै गन्हाउने कुहिएको अण्डा, त्यसलाई गाडिन्छ या जलाइन्छ…

नेकपा अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले कम्युनिष्टहरू एकदमै राम्रा पनि हुने र ती बिग्रिन थाले भने कुहिएको अण्डा हुने बताएका छन्। अहिले प्रधानमन्त्री त्यही कुहिएको अण्डा भएको…

दुई दशकपछि मेलम्चीको पानी काठमाडौं झर्यो

काठमाडौँ, २२ फागुन । दुई दशकभन्दा लामो प्रतीक्षापछि मेलम्चीको पानी शनिबार काठमाडौं उपत्यकामा झर्दैछ। शनिबार दिनको २ देखि ४ बजेभित्र मेलम्चीको पानी सुन्दरीजलमा झर्ने मेलम्ची…

पाटनबाट ३७ वर्षअघि चोरिएको मूर्ति अमेरिकाले नेपाललाई हस्तान्तरण गर्‍याे

काठमाण्डाै – ललितपुरको पाटनबाट हराएको वासुदेव-कमलाजा (लक्ष्मी-नारायण) को मूर्ति अमेरिकाले नेपाललाई हस्तान्तरण गरेको छ । वासिङ्टनमा रहेको नेपाली दूतावासमा भएको कार्यक्रममा अमेरिकाले नेपाललाई ३७ वर्षअघि…